De Nederlandse Franchise Code: mogelijk afdwingbare regelgeving voor franchiseverhoudingen

Onlangs heeft Minister Kamp van Economische Zaken de Nederlandse Franchise Code in ontvangst genomen. Deze Franchise Code geeft gedragsregels voor franchisegevers en franchisenemers bij het aangaan, uitvoeren en ontbinden van een franchiseovereenkomst. De bepalingen in de Franchise Code zijn geformuleerd op zo’n manier dat ze toepasbaar zijn ongeacht de sector of bedrijfstak waarin de franchise opereert.

De Franchise Code is op verzoek van de minister van Economische Zaken opgesteld door een commissie van franchisegevers en –nemers (de ‘Schrijfcommissie’), die er sinds december 2014 aan heeft gewerkt. De Schrijfcommissie is bij het opstellen van de Code bijgestaan en geadviseerd door denktanks van franchisegevers en –nemers en het ministerie van Economische Zaken.

De Franchise Code is tot stand gekomen als reactie op de aanhoudende geschillen tussen franchisegevers en –nemers. Naast de Code is gewerkt aan het in het leven roepen van een gespecialiseerde geschillencommissie, waar franchise geschillen beslecht kunnen worden zonder dat een gang naar de rechter noodzakelijk is.

Hieronder behandelen wij drie belangrijke vragen met betrekking tot de Franchise Code.

 

Is de Franchise Code afdwingbaar?

Nee, voorlopig is de Code niet afdwingbaar. Net als de Europese Erecode inzake Franchising betreft de Franchise Code zelfregulering welke partijen vrijwillig kunnen toepassen.

Echter, minister Kamp heeft in een brief aan de Tweede Kamer laten weten samen met het ministerie van Veiligheid en Justitie te kijken naar de mogelijkheden tot een wettelijke verankering van de Franchise Code zodat deze ook “een rol gaat spelen in de rechtspraak”. Nog niet duidelijk is of deze wettelijke verankering er daadwerkelijk zal komen en hoe die er uit gaat zien.

Zodra partijen de Code in de franchiseovereenkomst van toepassing hebben verklaard zijn de rechten en plichten die daarin zijn opgenomen wel afdwingbaar; in eerste instantie bij de nieuwe geschillencommissie, maar ook bij de burgerlijke rechter.

Franchisegevers- en nemers kunnen er wel voor kiezen om bepaalde artikelen uit de Franchise Code buiten toepassing te verklaren. Dit zal dan moeten gaan via het ‘pas toe of leg uit’ principe. Dat betekent dat de artikelen van de Franchise Code in beginsel toegepast moeten worden. Als deze niet toegepast worden, moet er schriftelijk worden vastgelegd wat de reden daarvoor is. Deze uitleg dient vervolgens als bijlage bij de franchiseovereenkomst worden toegevoegd.

 

Wanneer treedt de Code in werking?

Er is nog geen datum bepaald voor de inwerkingtreding van de Code. Zolang minister Kamp de mogelijkheden voor wettelijke verankering nog aan het verkennen is, blijft de datum van inwerkingtreding onbekend.

 

Wat valt er op aan de inhoud van de Code?

Vergelijken we de Franchise Code met de Europese Erecode inzake Franchising dan zien we een vergelijkbare basis, welke uitgaat van een redelijke, billijke en transparante samenwerking tussen franchisegevers en -nemers.

De Nederlandse Franchise Code behelst echter een uitgebreider scala aan rechten en verplichtingen. Deze zijn met name in het voordeel van de franchisenemer.

Zo zal de franchisegever bij het aangaan van de relatie de franchisenemer een aanvangsopleiding moeten geven en tijdens de looptijd van de franchiseovereenkomst relevante begeleiding blijven bieden.

Verder zal het franchisenemersvertegenwoordigingsorgaan waarin de franchisenemers van één franchisegever samenkomen meer bevoegdheden krijgen. Dit orgaan verkrijgt een instemmings- of adviesrecht, waardoor zij de besluitvorming van de franchisegever kan beïnvloeden en ingrijpende wijzigingen van de franchisegever kan tegenhouden. Dit verschaft franchisenemers een sterkere positie in onderhandelingen met de franchisegever.

Daarnaast zullen franchisegevers en -nemers bij het aangaan van de franchiseovereenkomst terughoudend moeten zijn met het uitsluiten van het regelend recht van boek 3 en boek 6 van het Burgerlijk Wetboek. Dit zijn bepalingen die met name de belangen van franchisenemers beschermen.

Tevens zal er scherpt toezicht worden gehouden op de redelijkheid van de franchisevergoeding die de franchisegever vraagt. De franchisegever zal ten aanzien van de vergoeding volledige transparantie moeten bieden en verantwoording moeten afleggen aan de franchisenemers over hoe de vergoeding zal worden besteed.

 

Het is niet opmerkelijk dat voornamelijk franchisenemers te spreken zijn over de de Franchise Code. Waar franchisegevers nu nog gebruik kunnen maken van een relatief sterke onderhandelingspositie, zal er bij de toepassing van de Franchise Code meer een situatie ontstaan waarbij franchisenemers en –gevers op gelijke voet acteren.

Nadat de eerdere ontwerpversie van de Franchise Code al op veel kritiek stuitte van franchisegevers, blijkt dat de schrijfcommissie in deze definitieve versie de franchisegevers niet erg tegemoet is gekomen.

 

Wat uiteindelijk de gevolgen van de Nederlandse Franchise Code zijn zal in eerste instantie moeten blijken uit de eventuele wettelijke vastlegging. Wordt vervolgd…